Regulacyjna mapa zmian dla europejskiego sektora ekologicznego
Nowe regulacje dotyczące stosowania określeń handlowych, ograniczenia dotyczące nazw produktów roślinnych, prace nad przepisami regulującymi produkcję ekologiczną oraz planowane limity zanieczyszczeń będą wymagały od przedsiębiorców uważnego śledzenia prawa i odpowiednio wczesnego przygotowania się do nowych obowiązków.
Uczciwy handel i krótki łańcuch dostaw – już nie tylko marketing
Przyjęte w lipcu 2026 roku rozporządzenie (UE) 2026/1739 ma wzmocnić pozycję rolników w łańcuchu dostaw. Wprowadza ono między innymi warunki dobrowolnego stosowania określeń „sprawiedliwy”, „uczciwy” oraz „krótki łańcuch dostaw”.
Od sierpnia 2028 roku określenia „sprawiedliwy” i „uczciwy” będą mogły być wykorzystywane wyłącznie wtedy, gdy rolnikom zostaną zapewnione stabilność, przejrzystość i sprawiedliwe ceny, a podejmowane działania będą służyć realizacji co najmniej jednego z Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ.
Z kolei sformułowanie „krótki łańcuch dostaw” będzie można stosować w przypadku bezpośredniego powiązania rolnika z konsumentem końcowym albo istnienia między nimi bliskiej relacji i niewielkiej odległości geograficznej.
Czy „roślinny stek” zniknie z opakowań?
Nowe rozporządzenie wprowadza również szeroki katalog nazw zastrzeżonych dla produktów mięsnych. Na liście znalazły się między innymi: wołowina, cielęcina, wieprzowina, drób, kurczak, indyk, jagnięcina, schab, żeberka, kotlet, pierś, udo, antrykot, bekon i stek.
Przepisy mają zacząć obowiązywać w sierpniu 2029 roku, a klauzula wyczerpania zapasów zostanie utrzymana do sierpnia 2032 roku.
Zmiany mogą mieć szczególne znaczenie dla producentów roślinnych alternatyw mięsa. Zastrzeżenia będą dotyczyć produktów rolnych objętych Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz innych środków spożywczych oferowanych na rynku unijnym. Ostateczny zakres wyjątków zostanie określony w przyszłych aktach delegowanych.
Firmy oferujące roślinne zamienniki powinny więc odpowiednio wcześnie zweryfikować nazwy produktów, opakowania oraz materiały promocyjne. Kluczowe znaczenie będzie miał wykaz wyjątków, który ma zostać opublikowany przez Komisję Europejską.
Parlament Europejski o zmianach w produkcji ekologicznej
W połowie lipca odbyło się głosowanie nad sprawozdaniem Komisji Rolnictwa Parlamentu Europejskiego dotyczącym zmian w rozporządzeniu w sprawie produkcji ekologicznej. Sprawozdawczyni Camilla Laureti z grupy S&D przyjęła rozwiązanie uwzględniające możliwie szeroki zakres zgłoszonych poprawek. Wszystkie zostały zaakceptowane, choć przyjęte rozwiązania nie zawsze są ze sobą w pełni spójne.
Wśród najważniejszych poprawek znalazło się zniesienie zaproponowanej przez Komisję Europejską 5-procentowej tolerancji dla niezgodnych z przepisami UE składników importowanych, wykorzystywanych w produktach przetwarzanych w Unii Europejskiej.
Zaproponowano także przedłużenie o pięć lat – do 2031 roku – jedenastu umów o równoważności, które wygasają z końcem 2026 roku. Komisja Europejska ma regularnie informować Parlament o postępach w negocjowaniu i renegocjowaniu tych umów. Ma również otrzymać możliwość dodawania nowych wymogów do załącznika VII dotyczącego produktów importowanych z państw uznanych za równoważne. Przewidziano ponadto możliwość sprzedaży produktów wytworzonych zgodnie z aktualnym przepisami aż do chwili wyczerpania zapasów, żeby zapobiegać marnowaniu żywności.
Zmiany obejmują również bardziej elastyczne kryteria kwalifikowalności dla małych podmiotów i grup producentów.
W odniesieniu do pozostałości substancji niedozwolonych zaproponowano zmianę art. 29 rozporządzenia w sprawie produkcji ekologicznej. Komisja Europejska miałaby publikować zalecenia dotyczące skuteczniejszego zapobiegania zanieczyszczeniom, zarządzania takimi przypadkami oraz ich jednolitego traktowania w całej Unii. Pierwsze zalecenia mają zostać przedstawione do 30 września 2028 roku, a następnie aktualizowane co najmniej raz na cztery lata.
Kolejnym etapem prac będzie głosowanie Parlamentu Europejskiego podczas wrześniowej sesji plenarnej nad udzieleniem mandatu do rozpoczęcia trilogu z Radą.
Branża przygotowuje się na limity MOAH
Przed kolejnym wyzwaniem stoją producenci, importerzy i przetwórcy żywności narażonej na obecność węglowodorów olejów mineralnych. W drugiej połowie 2026 roku spodziewane jest formalne przyjęcie unijnych przepisów ustanawiających najwyższe dopuszczalne poziomy węglowodorów aromatycznych olejów mineralnych – MOAH.
Większość nowych limitów ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku. Dla niektórych kategorii produktów prawdopodobne jest jednak ustalenie późniejszego terminu.
Regulacje obejmą szeroki zakres artykułów spożywczych: nasiona i owoce oleiste, tłuszcze i oleje, orzechy, rośliny strączkowe, zboża, mleko i produkty mleczne, kakao, przyprawy, suszone zioła, herbaty, napary ziołowe, suplementy diety, dodatki do żywności oraz produkty przeznaczone dla niemowląt i małych dzieci. Przepisy będą miały zastosowanie również do żywności złożonej i przetworzonej zawierającej wymienione składniki.
Praktycznym aspektom przygotowania do regulacji poświęcono webinarium COLEAD. Udostępnione po wydarzeniu prezentacje przedstawiają planowane limity MOAH, zalecenia dotyczące MOSH i MOAH oraz działania, które przedsiębiorstwa powinny podjąć przed wejściem nowych wymagań w życie.
OPTA Europe z nowym Zarządem
We wrześniu oficjalnie rozpocznie działalność nowy Zarząd OPTA Europe. W jego skład wejdą:
- Allard Bakker – De Groene Weg,
- David Caré – Ecotone,
- Christine González – Dried Ingredients,
- Stefan Hipp – HiPP GmbH & Co. Vertrieb KG,
- Karst Kooistra – Tradin Organic.
Powołanie Zarządu nastąpi podczas Walnego Zgromadzenia OPTA Europe, zaplanowanego na 24 września 2026 roku w Brukseli.
Program wydarzenia obejmie między innymi rozmowę z Tylerem Babcockiem, attaché ds. rolnictwa w Misji USA przy Unii Europejskiej, dotyczącą transatlantyckiego handlu produktami ekologicznymi. Z Johanem van Gruijthuijsenem, zastępcą kierownika jednostki ds. rolnictwa ekologicznego w Komisji Europejskiej, uczestnicy porozmawiają natomiast o przyszłości Planu działania UE na rzecz rolnictwa ekologicznego.
Spotkanie zakończy doroczne przyjęcie koktajlowe z udziałem członków COP/GREX oraz przedstawicieli instytucji UE.
Czas na przygotowanie, nie tylko obserwację
Nadchodzące zmiany pokazują wyraźnie, że zgodność z przepisami coraz częściej obejmuje cały sposób funkcjonowania przedsiębiorstwa – od wyboru dostawców i kontroli surowców, przez produkcję i import, aż po nazwę produktu, opakowanie i przekaz marketingowy.
Dla firm z sektora ekologicznego najbliższe miesiące powinny być czasem analizy procesów, dokumentacji i komunikacji. Wczesne przygotowanie pozwoli nie tylko ograniczyć ryzyko niezgodności, lecz także wzmocnić wiarygodność przedsiębiorstwa na rynku, na którym zaufanie konsumentów pozostaje jednym z najważniejszych kapitałów.
Niniejszy artykuł powstał w ramach projektu „Międzynarodowa Reprezentacja Polskiej Żywności Ekologicznej” finansowanego ze środków Funduszy Promocji.
