„Zdrowy Talerzyk” – pilotaż zdrowego i lokalnego żywienia w żłobkach
40 tygodniowych jadłospisów, model krótkiego łańcucha dostaw, współpraca z lokalnymi producentami i pilotaż w gminach województwa świętokrzyskiego i śląskiego – to najważniejsze elementy projektu „Zdrowy Talerzyk”, którego celem jest wypracowanie praktycznych rozwiązań wspierających jakość żywienia dzieci w żłobkach i klubach dziecięcych.
Projekt jest realizowany na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przez Fundację Jemy Eko i Polską Izbę Żywności Ekologicznej od września do grudnia 2026 roku na terenie województwa świętokrzyskiego i śląskiego. Jego istotnym elementem będzie sprawdzenie w praktyce, jak można połączyć przygotowanie odpowiednio zbilansowanych jadłospisów z większym wykorzystaniem produktów lokalnych i ekologicznych oraz zorganizować dostawy od lokalnych producentów bezpośrednio do placówek opieki nad dziećmi do lat 3.
Od jadłospisu do dostawy
„Zdrowy Talerzyk” zakłada opracowanie 40 tygodniowych jadłospisów przeznaczonych dla dzieci uczęszczających do żłobków. Jadłospisy zostaną przygotowane z uwzględnieniem obowiązujących norm żywieniowych oraz projektowanych wymagań dotyczących żywienia zbiorowego w żłobkach i klubach dziecięcych. W projekcie przewidziano wykorzystanie produktów ekologicznych oraz dużego udziału owoców i warzyw.
Za przygotowanie jadłospisów odpowiadać będzie dietetyczka posiadająca doświadczenie w zakresie współpracy z placówkami opiekuńczymi. Przy opracowywaniu menu analizowana będzie m.in. wartość odżywcza posiłków, dostępność produktów lokalnych i sezonowych, możliwość optymalizacji procesu przygotowywania posiłków oraz rozwiązania dla dzieci z alergiami i nietolerancjami pokarmowymi.
Drugim filarem projektu będzie stworzenie i przetestowanie modelu krótkiego łańcucha dostaw, który połączy lokalnych producentów żywności z instytucjami opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. W ramach projektu powstanie baza producentów, zostaną opracowane zasady współpracy, wzory dokumentów i procedury, a także model logistyczny dostaw.
Pilotaż w trzech gminach
– Przygotowany model zostanie następnie przetestowany w co najmniej trzech gminach – dwóch w województwie świętokrzyskim i jednej w województwie śląskim – mówi Krystyna Radkowska, prezes Polskiej Izby Żywności Ekologicznej, lidera projektu. Pilotaż obejmie współpracę samorządów, żłobków i lokalnych producentów żywności. Projekt zakłada również zapewnienie organizacji dostaw, magazynowania oraz monitorowanie udziału produktów lokalnych w żywieniu placówek.
Nie tylko zmiana menu
Projekt obejmuje również działania edukacyjne skierowane do rodziców i personelu żłobków. Zaplanowano trzy warsztaty, których tematyka będzie dostosowana do potrzeb uczestniczących placówek.
Wśród proponowanych tematów znalazły się m.in. zasady zdrowego żywienia dzieci do lat 3, radzenie sobie z wybiórczością pokarmową, wykorzystanie lokalnej żywności w żywieniu dzieci, organizacja żywienia zbiorowego zgodnie z nowymi standardami oraz ograniczanie marnowania żywności.
Powstanie także materiał edukacyjny w formie filmu, który będzie mógł być wykorzystywany po zakończeniu projektu również przez kolejne placówki.
Model do wykorzystania w całej Polsce
„Zdrowy Talerzyk” ma charakter pilotażowy. – Nie chodzi wyłącznie o przygotowanie jadłospisów dla trzech placówek, ale przede wszystkim o sprawdzenie całego procesu – od planowania posiłków, przez wybór produktów i współpracę z producentami, po logistykę dostaw i monitorowanie efektów – tłumaczy Krystyna Radkowska. – Chcemy sprawdzić, jak w praktyce może działać model, w którym zdrowe żywienie najmłodszych łączy się z wykorzystaniem produktów od lokalnych producentów. Pilotaż pozwoli nam zobaczyć, jakie rozwiązania sprawdzają się w konkretnych placówkach, jakie pojawiają się bariery i jak można je rozwiązać. Ważne jest dla nas, aby po zakończeniu projektu pozostały nie tylko jadłospisy, ale przede wszystkim gotowe procedury i narzędzia, z których będą mogły korzystać kolejne gminy i placówki.
Współpraca organizacji i ekspertów
Projekt realizują wspólnie Polska Izba Żywności Ekologicznej oraz Fundacja Jemy Eko. Organizacje łączą doświadczenie w obszarze żywności ekologicznej, żywienia zbiorowego, edukacji żywieniowej oraz współpracy z lokalnymi producentami i samorządami. W realizację projektu zaangażowani są również dietetycy, specjaliści ds. żywienia, logistyki, prawa i organizacji projektów.
Zadanie „Zdrowy Talerzyk” jest realizowane przez Polską Izbę Żywności Ekologicznej i Fundację Jemy Eko na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w ramach projektu „Akademia Wsparcia – krajowy system wspierania rozwoju opieki wczesnodziecięcej w Polsce – 2024-2026. Aktywna i zdrowa dieta żłobkowa”.
